Van spanning naar belichaming: over trauma en de weg terug naar ontspanning

Soms ligt onze diepste kracht precies op de plek waar we liever niet kijken.Waar het pijn deed. Waar spanning zich vastzette. Waar je ooit besloot: dit deel liever niet.

Maar juist daar — onder die laag van bescherming — ligt iets puurs. Iets echts. Iets van jou. Wanneer je zacht durft te kijken naar wat pijn deed, mag de spanning loslaten. Niet door te forceren, maar door aanwezig te zijn. En dan ontstaat er ruimte. Voor lichtheid. Voor zachtheid. Voor ontspanning. Voor aarding. Voor het volledig innemen van jouw plek —in je lichaam, in jouw stralende zijn.

Trauma zet zich vast in het lichaam

We hebben lang gedacht dat trauma iets mentaals is. Iets wat je moet begrijpen, verwerken, analyseren of herkaderen. Maar steeds duidelijker wordt: trauma is geen verhaal in je hoofd. Het is een ervaring die zich vastzet in het lichaam. Zoals traumatherapeut Bessel van der Kolk het verwoordt: “The body keeps the score.” Dat betekent: zelfs wanneer je rationeel weet dat iets voorbij is, kan je lichaam nog steeds reageren alsof het gevaar er nú is. Niet omdat je zwak bent. Maar omdat je zenuwstelsel ooit heeft geleerd: hier moet ik alert zijn om te overleven. Trauma is dus geen herinnering. Het is een aanhoudende lichamelijke staat.

Spanning is geen probleem — het is bescherming

Vanuit dat perspectief krijgt spanning een heel andere betekenis. Spanning is geen fout. Geen blokkade. Geen teken dat je faalt. Spanning is een intelligente reactie van een lichaam dat veiligheid miste. Het is een beschermingslaag. Die bescherming heeft je geholpen. Ze heeft je overeind gehouden toen het te veel was. Toen je niet kon voelen. Niet kon vluchten. Niet kon verwerken. Maar wat ooit beschermde, kan later gaan beperken. Niet omdat het verkeerd is — maar omdat het zijn werk al heeft gedaan.

Ontspanning is het gevolg van veiligheid — niet andersom

We leven in een wereld waarin we denken dat ontspanning iets is wat je moet doen.

Ademen. Loslaten. Mindfulness. Ontspannen. Maar een overbelast zenuwstelsel laat zich niet overtuigen. Niet door woorden. Niet door inzicht. Niet door goede intenties. Het lichaam ontspant pas, wanneer het zich veilig genoeg voelt. Niet begrepen veilig. Niet bedacht veilig. Maar gevoeld veilig.

De rol van de nervus vagus en de polyvagaaltheorie

Ons autonome zenuwstelsel is voortdurend bezig met één vraag: Ben ik veilig? Of niet? Niet als gedachte, maar als lichamelijke waarneming. De polyvagaaltheorie, ontwikkeld door neuroloog Stephen Porges, laat zien dat ons zenuwstelsel niet alleen reageert op gevaar, maar vooral op de aanwezigheid of afwezigheid van veiligheid. Een centrale rol hierin speelt de nervus vagus. Deze lange zenuw verbindt je hersenen met je hart, longen, je spijsvertering en je buikgebied. Hij is essentieel voor:

• ontspanning

• herstel

• emotionele regulatie

• sociale verbinding

• een gevoel van gronding
  

Wanneer de nervus vagus actief is in zijn veilige, ‘ventrale’ staat, voelt het lichaam: Ik ben oké. Ik ben hier. Ik ben veilig. Pas dán kunnen ademhaling verdiepen, spieren ontspannen, emoties reguleren en energie weer stromen. Ontspanning is dus geen mentale staat. Het is een neurofysiologische reactie op veiligheid. En hier zit iets essentieels: Die veiligheid ligt niet buiten jou. Niet in omstandigheden. Niet in controle. Niet in de ander. Ze ligt in jou. In je zenuwstelsel. In je lichaam. In je vermogen om jezelf te reguleren.

Waarom praten vaak niet genoeg is

Je kunt iets begrijpen en het tóch niet voelen. Je kunt weten dat je veilig bent en je tóch onveilig voelen. Dat is geen falen. Dat is hoe het zenuwstelsel werkt. Het lichaam leert niet via logica. Het leert via ervaring. Daarom is praten alleen vaak niet genoeg. Inzicht kan helpen, maar het verandert geen zenuwstelsel. Wat het lichaam nodig heeft, is niet een verhaal — maar een ervaring van veiligheid. Niet: dit is veilig. Maar: ik voel dat het veilig is. En wanneer die ervaring zich herhaalt, begint het systeem te zakken. Te vertrouwen. Te openen. Niet omdat je het snapt, maar omdat je het belichaamt. Het vraagt moed om toe te gaan naar je gekwetste delen. Om niet weg te bewegen van spanning. Om te blijven waar je ooit moest verdwijnen. `

Maar juist daar ligt je kracht. Kahlil Gibran verwoordde dit prachtig: "Your pain is the breaking of the shell that encloses your understanding.” Niet omdat pijn mooi is. Maar omdat ze vaak wijst naar dat wat wacht om weer geleefd te worden. Niet om herhaald te worden. Maar om vrijgegeven te worden.

Van spanning naar belichaming

Wanneer spanning los mag komen, gebeurt dat niet in je hoofd. Het gebeurt in je lichaam. In je adem. In je buik. In je hart. In je bekken. In je gronding. Belichaming betekent: niet alleen weten wie je bent, maar het voelen. Niet over jezelf praten, maar jezelf bewonen. Niet functioneren, maar leven. Niet overleven, maar aanwezig zijn.

Tot slot

Je hoeft jezelf niet te fixen. Je hoeft jezelf niet te verbeteren. Je hoeft jezelf niet te begrijpen. Je lichaam wil geen oplossing. Het wil veiligheid. En wanneer veiligheid wordt ervaren, volgt ontspanning vanzelf. Dan mag spanning zakken. Dan mag jij thuiskomen. In je lichaam. In je zachtheid. In je kracht. Van spanning naar belichaming. Dit is het veld waarin ik werk bij Praktijk Soulshine. Niet om je te veranderen, maar om je te helpen thuiskomen in jezelf, in je eigen veilige bedding. Niet door te forceren, maar door veiligheid te laten ontstaan. Voel je welkom om een vrijblijvend Zoomgesprek met mij in te plannen via onderstaande button. Samen kijken we hoe ik je kan ondersteunen op jouw reis naar meer ruimte, ontspanning en innerlijke rust. Ik kijk ernaar uit om je te ontmoeten en je te begeleiden op jouw pad.  Zodat ontspanning niet iets wordt wat je doet, maar iets wat vanzelf mag gebeuren.

Neem contact met mij op